Książki historyczne o historii Prus i stare meble stylowe to wszytko znajdziesz w miasteczku na Warmii o nazwie Dobre Miasto
Powrót do indeksu
 

Pruskie baby kamienne – fenomen kulturowy
czy europejska codzienność

 

I Konferencja Naukowa
„Z dziejów i kultury krain nadbałtyckich”

Pruskie baby kamienne – fenomen kulturowy czy europejska codzienność

Węgorzewo,

4-5 października 2007 r.

Ośrodek Badań Naukowych im. Wojciecha Kętrzyńskiego w Olsztynie

Towarzystwo Naukowe im. Wojciecha Kętrzyńskiego w Olsztynie

Muzeum Kultury Ludowej w Węgorzewie

Towarzystwo Ratowania Dziedzictwa Kulturowego Kresów Dawnych
i Obecnych „Ojcowizna” w Węgorzewie

Towarzystwo Pruthenia w Olsztynie

 

List przewodni

Dawna rzeźba antropomorficzna od dawna przyciągała uwagę naukowców. Tego typu zabytki znane są z dużych obszarów Euro – Azji i bardzo często, w literaturze nazywane są „babami” kamiennymi, mimo iż najczęściej wyobrażają postacie męskie, wyposażone z atrybuty wojowników (broń, uzbrojenie oraz rogi do picia). Występują one także na terenie dawnych ziem pruskich, w obrębie dwóch wyraźnych skupisk – w okolicach Iławy oraz Bartoszyc. Pierwsza wzmianka o tych zabytkach pochodzi z 1706 r. Dotychczas tzw. baby pruskie interpretowano najczęściej jako przedstawienia bóstw pruskich lub wyobrażenia zasłużonych wojowników, którzy polegli z dala od domów (forma memoratywna). Datowano je także zazwyczaj na wczesne średniowiecze, a genetycznie wiązano z kontaktami z terenami stepowymi południowo – wschodniej Europy.

Prowadzone ostatnio badania i studia umożliwiają nowe spojrzenie na funkcję oraz datowanie bab kamiennych na obszarze dawnych ziem pruskich. Cechy broni i uzbrojenia, wyrytej na pruskich posągach, wskazują, iż posągi mogły powstać w czasach późnego średniowiecza, w kręgu kultury krzyżackiej. Pewne przesłanki pozwalają sądzić, iż na zlecenie Krzyżaków wykonywano rzeźby „lokalnych saracenów”, ale te – związane ze zwyczajami turniejowymi Zakonu Krzyżackiego, raczej nie były tożsame z babami kamiennymi. Nie można wykluczyć jednak, iż antropomorficzne posągi kamienne na dawnych ziemiach pruskich są lokalnymi, przede wszystkim późnośredniowiecznymi wersjami pomników pokutnych, znanych na olbrzymich obszarach Europy.

Celem konferencji jest interdyscyplinarna dyskusja nad problematyką tzw. pruskich bab kamiennych oraz próba weryfikacji dotychczasowych tez w świetle najnowszych interdyscyplinarnych studiów i badań (historycy, archeolodzy, etnolodzy, historycy sztuki). Celem jest także przedstawienie antropomorficznej rzeźby kamiennej z terenu ziem pruskich na tle podobnych zabytków z szeroko pojętych stref nadbałtyckiej oraz nadczarnomorskiej.
 

Jerzy Marek Łapo – Przewodniczący Komitetu Organizacyjnego Konferencji

 

PROGRAM KONFERENCJI


4 PAŹDZIERNIKA 2007 r., godz. 11.00

Otwarcie konferencji

Jerzy Łapo (Węgorzewo)
Corpus pruskich bab kamiennych, wyzwania dla poznania

Mariusz Wyczółkowski (Kętrzyn)
W kamiennym kręgu, czyli o babie z Poganówka

Mirosław Hoffmann (Olsztyn)
Pruskie posągi kamienne. Dzieje badań i prób interpretacji

Krzysztof Rybka (Toruń)
O uzbrojeniu tzw. pruskich bab kamiennych

przerwa: godz. 13.00 – 14. 30

Seweryn Szczepański (Iława)
Antropomorficzna rzeźba kamienna a ludowa świadomość historyczna Prus Wschodnich i Zachodnich w XIX i XX w.

Robert Klimek (Olsztyn)
Baba na drodze. Kontekst lokalizacji antropomorficznych rzeźb kamiennych wobec systemów komunikacyjnych w Prusach

Wiesław Skrobot (Iława)
Wczesnośredniowieczna sieć osadnicza okolic Iławy i Bartoszyc

Grzegorz Białuński (Olsztyn)
Święty kamień. Osadnictwo późnośredniowieczne a pruskie baby kamienne


5 PAŹDZIERNIKA 2007 r., godz. 10.00

Bogdan Radzicki (Olsztyn)
Uwagi o niektórych sposobach interpretacji kamiennych posągów z terenu Prus. Refleksja metateoretyczna

Anna Błażejewska (Toruń)
Pruskie figury kamienne i ich północnoeuropejski rodowód

Jarosław Sobieraj (Olsztyn)
Zaalpejskie „baby” kamienne z epoki brązu

Rościsław Zabaszta (Kijów, Ukraina)
Tradycje monumentalnej rzeźby antropomorficznej na ukraińskich stepach, czyli o kontaktach nadbałtyckich i nadczarnomorskich

Olga Łobaczewskaja (Mińsk, Białoruś)
Krzyż czy antropomorficzny posąg? Z problematyki typologii i interpretacji krzyży kamiennych na Białorusi

Wojciech Łysiak (Olsztyn)
Antropomorficzna rzeźba kamienna w dawnym Księstwie Pomorskim
 

Powrót

© Towarzystwo Pruthenia